Persberichten

Radio interview door Murielle Esveld in haar programma 'Klein Spiritus' met
Dolf van der Weij
www.esveld.com/murielle uitzending van 06-08-2009 is terug te vinden op Murielle's site bij -uitzendingen kunnen hier worden gedownload (http)d.d.2009-08-06_11mp3

 

Dagblad van het Noorden 23-04-09
Bosnimf wijst de weg naar heilige grond

Trouw 23 april 2009
In dit bos mogen geen mensen meer komen

Trouw van 23-04-2009

In dit bos mogen geen mensen meer komen Natuurbeheer Joost Dobber De natuur teruggeven aan zichzelf. Dat gebeurde gisteren in Drenthe, waar veertien stukken bos tot nieuwe wildernis werden uitgeroepen. Mensen mogen er niet meer komen.

Een klasje van de Willem-Alexanderschool uit Eext komt met veel herrie de zaal binnen. Hoewel prinses Irene daar net een toespraak over de waarde van natuur aan het afronden is, draait iedereen in de zaal zich om. De met bladeren behangen 'bosnimf', die de kinderen begeleidt, moet de zaal eraan herinneren te applaudisseren voor de prinses.

De entree van de schoolklas is onderdeel van de ceremoniële afsluiting van ruim tachtig hectare Drents bos, circa 150 voetbalvelden, gisteren op Landgoed Heidehof. Op een deel van het landgoed en in het aangrenzende gebied van Staatsbosbeheer mag voortaan niemand meer komen, net als op dertien andere plaatsen in Drenthe. De bossen zullen niet meer worden beheerd, en planten en dieren krijgen er volledig vrij spel. Het worden 'sanctuaria' van de natuur.

Het idee is van natuurfilosoof Matthijs Schouten. Hij heeft goed naar het oude India gekeken, zegt hij. Daar hadden ze drie soorten bossen: het gebruiksbos, de Shrivan; het woud der wijzen, de Tapovan, waar men zich spiritueel kon terugtrekken en de Mahavan, het heiligdom. Dat laatste bos was het domein van de natuur zelf, niemand mocht er ooit komen.

"In Nederland kennen we de eerste twee ook. We hebben bossen die producten leveren, en natuurreservaten waar we recreëren. Maar bossen waar niemand komt, die ook niet beheerd worden, die hebben we niet. Dat wijst erop dat wij vinden dat de natuur van ons is en tot onze dienst staat." Daarom opperde hij twee jaar geleden het idee van een heilig bos, een Mahavan. Dat moet de mens eraan herinneren dat hij slechts deelgenoot is van de natuur, dat de natuur ook een eigen intrinsieke waarde heeft.

Staatsbosbeheer, Het Drentse Landschap en Drents Particulier Grondbezit pakten die gedachte op. Verspreid over Drenthe riepen zij ruim tachtig hectare bos tot 'nieuwe wildernis' uit. Niemand mag er meer komen, maar er gaat geen hek omheen.

Toch is de sluiting van de bossen niet geheel symbolisch. Op strategische plekken in het bos rond Landgoed Heidehof liggen bijvoorbeeld takkenbossen die de weg versperren. En op een toegangspad flankeren net geplaatste doornstruiken een bord met 'verboden toegang'.

Het natuurlijke sanctuarium wordt een plaats die tot de verbeelding spreekt, hoopt Schouten. Om dat te symboliseren hebben de kinderen van de Willem-Alexanderschool hun dromen over de nieuwe wildernis opgeschreven. De negenjarige Nikki draagt het kistje waarin die dromen begraven zullen worden.

"Ik vind het heel mooi dat we nu wat teruggeven aan de natuur", zegt ze. "Die doet al zoveel voor ons, die laat ons leven."

Over vijftig jaar denkt ze dat er vooral veel takken en bladeren op de grond liggen. Maar dan mag ze natuurlijk niet gaan kijken. "Als je zestig bent mag je wel één keer spieken", belooft Dolf van der Weij, de eigenaar van Landgoed Heidehof, haar.

Er wordt nu al water bij de wijn gedaan.

'Het natuurlijke sanctuarium wordt een plaats die tot de verbeelding spreekt'

Dit gebied in Drenthe met ruim 80 hectare bos wordt niet meer beheerd en is niet meer toegankelijk voor bezoekers.

FOTO HERMAN ENGBERS

Landgoed Heidehof

Dobber, Joost

 

Dagblad van het Noorden 09-03-09

 

 

 

Recensies op de natuurkaarten jan. 2009

 

 http://www.vogeldagboek.nl
 



Tekst en foto's
Annetje Braat

Uitgave A3 boeken 2009

Boekje 128 pag's en 50 fotokaarten
in doos 15,5 x 11 x 3 cm
ISBN 978 90 77408 61 2
€ 24,50

 
    

Het Heidehofse Natuur- en Inzichtspel


In de donkerste episode van mijn leven had ik op een papiertje een aantal tegeltjeswijsheden geschreven. Bovenaan stond 'Leer van de natuur'.

Hoe moeilijk het ook was om me te concentreren, ik 'dwong' mezelf me in de natuur onder te dompelen. Simpele dingen als naar elkaar wuivende grassprieten, een in de wind trillende bloem, een vogel die een takje naar het nest sleept, gaven me (uiteindelijk, met onmisbare steun van geliefden) weer voldoende energie, inspiratie, gevoelens van geluk, creativiteit om verder te leven.

Het woord 'leren' nam ik niet letterlijk. Mij ging het erom de natuur zo te beleven, jezelf er zo in op te laten gaan, dat je er positieve gevoelens aan overhoudt. Met als basis de ervaringen uit mijn jeugd in de Alblasserwaardse polders.

In 'Het Heidehofse Natuur- en Inzichtspel' gaat Annetje Braat een stap verder. Zij gaat ervanuit dat je via natuurmeditatie (dingen over jezelf) kan leren, je zelfkennis kan vergroten. Door training en door bijvoorbeeld dit spel regelmatig te spelen. Ze beredeneert haar gevoelens. Natuurlijk, zo relativeert ze, haar kaarten vormen in de eerste plaats een spel, speel het en beleef het op je eigen manier, serieus of speels. Of allebei.

Op de vijftig stevige kaarten (7,5 x 11,5 cm) staan foto's die ze op haar landgoed Heidehof  van 135 ha in Eext ten oosten van Assen heeft gemaakt. Voel de kaarten, trek er een en laat je gedachten gaan. In het begeleidende boekje, waarin de bedenkster spelregels aanbiedt die je uiteraard op je eigen manier kan invullen, geeft ze haar eigen verklaring van de foto's. Haar persoonlijke bespiegelingen vanuit de natuur.

"Wie vergeet dat genieten bij het leven hoort, hoeft zich alleen maar open te stellen voor een ontmoeting met een korenbloem, om zich weer bij de dans van het leven te kunnen voegen".

Vaag? Zweverig? Ach, het is hoe je in het leven staat. De natuur is heel concreet, voelbaar, zichtbaar, ruikbaar. Veel mensen leven er jachtig langsheen. Tal van mensen vinden echter rust tussen plant en dier, tussen wolken en modder, worden erdoor bezield. Annetje Braat reikt op een speelse en diep bevlogen manier foto's en gedachten aan om de intensiteit van de natuur dieper te voelen en te beleven.

23 februari 2009

 

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

 

Wat een verrassing! Orakelen via de natuur of met de natuur! Annetje Braat weet je via dit fantastische inzichtsspel te pakken en mee te slepen naar je eigen (oer) kracht. Zij heeft zich laten inspireren door de mooie natuur van het Drentse landgoed Heidehof. Een natuur gebied onder de rook van Assen. Je vind de diversiteit van Landgoed en natuur als afspiegeling terug in de 50 kaarten. Natuurlijk is er een boekje bij, die als wegwijzer dienst doet.

Anahata

Centrum voor Paranormale en Spirituele Zienswijzen

www.anahata-assen.nl

_____________________________________________________________

In de natuur kun je zien hoe je in het leven staat
09-03-09

Recensies januari 2009
15-01-09

Bevrijdingsfeest Eext
5-5-2005

Dassentunnel Eexterhalte
4-3-2005

Onderduikers schrijven boek
25-2-05

Lezersreactie op het landschapsdebat
4-2-2005

Lusten en Lasten van moderne landgoedeigenaren
2-12-04

Bestuurders bezoeken landgoederen
27-11-01

Boswachter bekeurt Luchtmobiele Brigade
16-06-00

 

Bevrijdingsfeest in Eext groot succes

Op 5 mei organiseerde de Oranjevereniging in Eext vanwege 60 jaar bevrijding
een uitgebreid feestprogramma. De dag begon met een feestelijke optocht waaraan
meer dan 50 kinderen deelnamen. De tocht begon bij de Eshof en eindigde in de wei
tegenover café Centrum. Na het spelen van het Wilhelmus door muziekvereniging
Togido reden de kinderen, verkleed en op versierde fietsen, skelters, wandelwagens of
buggies, onder een stralend zonnetje en grote publieke belangstelling achter de muziek
aan door het dorp. Er waren zeer uiteenlopende creaties, veel jeeps en zelfs een tank
reden voorbij, de één verkleed als soldaat, de ander als boer, fee of Kuifje etc. De jury
had een moeilijke taak om te bepalen wie het mooist verkleed en versierd was.
De 1e prijs werd gewonnen door Sander Stevens, de 2e prijs door Ivo Patty, de 3e
prijs was voor Henk Martens en de 4e prijs ging naar Jorn Bonder.
De optocht werd afgesloten met een ballonnenwedstrijd. De ballonnenwedstrijd werd
gewonnen door Henk Hidskes met 149,8 km, de 2e prijs ging naar Robbert Meinders
met 139,9 km en de 3e prijs naar Jari van der Sloot met 111,4 km.

Net als tien jaar gelden waren de evacués, die tijdens de oorlog in Eext onderdak
hebben gevonden, uitgenodigd om samen met de bewoners van Eext de bevrijding te
vieren. Na een bezoek aan de Kluis en het onderduikershol werden zij samen met hun
toenmalige gastgezinnen officieel ontvangen in "het Ossenhoes" voor een gezamenlijke
lunch. Wethouder Jur Wiersum was hierbij aanwezig namens het college van
Burgemeester en Wethouders van gemeente Aa en Hunze.

's Middags trad toneelvereniging Concordia op met een revue voor de gasten en
bewoners van Eext in café Centrum. Deze revue was samengesteld uit sketches en
liedjes uit "oude" bevrijdingsrevues. Anne Hollander verzorgde de muzikale
begeleiding. Een groot succes, waar de aanwezigen erg van hebben genoten.

Meer dan 220 mensen brachten een bezoekje aan het dorpsmuseum De Kluis en de
reconstructie van het onderduikershol op Landgoed Heidehof. In de Kluis is de speciale
expositie over de Tweede Wereldoorlog tot 1 oktober te bezichtigen. Het
onderduikershol is op afspraak te bezoeken.

De dag werd afgesloten in café Centrum met een optreden van het cabaretduo Gien
Idee en de band New Light. De stemming zat er ook 's avonds goed in.
Eext kan terugkijken op een zeer geslaagd bevrijdingsfeest!

------------------------------------------------------------------------------

 

 

Dassentunnel Eexterhalte

 

Afdeling Openbare Werken (4 maart 2005)

Landgoed Heidehof te Eext biedt sinds enige jaren

huisvesting aan dassen. Op het landgoed worden

jaarlijks jongen geboren. Deze dieren gebruiken het

 landgoed en de omgeving als leefgebied. Daarnaast

fungeert de Heidehof als migratieroute voor jonge

dassen die op zoek zijn naar nieuw leefgebied vanuit de

aangrenzende boswachterijen.

Ten noorden van het Heidehof ligt een voor dassen

belangrijk foerageergebied bestaande uit een

afwisseling van akkers, beweide graslanden en

eikenbos. Om dat te bereiken moeten de dieren de

Provinciale weg oversteken. Deze weg eist echter

een fors aantal verkeersslachtoffers onder de dassen.

Alleen al in 2003 zijn er 4 dode dassen aangetroffen.

Ook de nieuwe bezetting in 2004 werd doodgereden.

Dit aantal overtreft de gemiddelde jaarlijkse aanwas van

de, op het landgoed gelegen, kraamburcht. Bovendien

ligt het daadwerkelijke aantal slachtoffers waarschijnlijk

nog hoger omdat niet zeker is dat alle aangereden

dassen teruggevonden of gemeld worden. Voor een

zeldzame en strikt beschermde diersoort als de das

een volstrekt onacceptabele situatie. Illustratief voor

de ernst van de situatie is het feit dat op 6 juni 2002

een zogende vrouwtjesdas verongelukte. Doorgaans

betekent dit dat ook de op de burcht achtergebleven

verweesde jongen ten dode opgeschreven zijn. In

dit geval is het de plaatselijke jachtopzichter hierbij

geadviseerd door de Vereniging Das en Boom, gelukt

om de twee aanwezige jongen met bijvoeren alsnog

groot te brengen. De beide jongen zijn echter eveneens

verongelukt op de Gieterstraat. Het forse aantal

slachtoffers op deze weg is vooral te danken aan de te

hoge nachtelijke verkeersintensiteit in combinatie met

het feit dat de weg vrijwel midden door het territorium

van de plaatselijke dassen loopt. Vanwege de korte

afstand tot de burcht steken de dieren vaak meermalen

per nacht de weg over. Niet alleen een das loopt risico

wanneer hij de Provinciale weg oversteekt. Er bestaat

een gerede kans dat als gevolg van een botsing met

een das een automobilist schrikt en de macht over het

stuur kwijt raakt. Ter plaatse staan aan beide zijde van

de weg forse eikenbomen op zeer korte afstand van

het asfalt. Aanleg van een dassentunnel in combinatie

met een geleidend raster biedt mogelijkheden om de

dieren veilig de weg te laten passeren. Gebleken is dat

Aa en Hunze als grondeigenaar/wegbeheerder een

tunnel kan aanleggen die geheel door de provincie

en SGB-gelden gesubsidieerd wordt. Alhoewel een

dassentunnel binnen de grenzen van de gemeente

Aa en Hunze zeker geen nieuw verschijnsel is, zal

de tunnel onder de Provinciale weg wel de eerste

gemeentelijk dassentunnel zijn; de overige tunnels zijn

van de Provincie Drenthe en de Staat. De Provinciale

weg is in eigendom en beheer van de gemeente.

Inmiddels is opnieuw een das gesignaleerd op de

kraamburcht en wordt gehoopt op jongen. De planning

is nog voordat de jeugd uitzwermt de dassentunnel te

hebben gerealiseerd .

In deze nieuwsbrief is informatie opgenomen

van de afdelingen:

• Maatschappelijke Zaken

• Openbare Werken

• VROM

• Concernstaf

Lay-out:

Gisela Drent.

 

 

--------------------------------------------------------------------------------------------------------------

 
    

 
    

Onderduikers schijven boek

EEXT - Vier onderduikers uit Eext vertellen in een boek dat binnenkort verschijnt over hun ervaringen tijdens de oorlogsjaren.

Samen met vier anderen hebben ze zich in 1943 en 1944 verstopt in een onderduikerhol in de bossen bij hun woonplaats. Zo voorkwamen ze tewerkstelling in Duitsland. Het eerste exemplaar van het boek wordt aangeboden aan burgemeester Munniksma van Aa en Hunze.


       

 ---------------------------------------------------------------------------------------------------------

 

4-2-2005

Lezersreacties op het Landschapsdebat

Verloedering en verrommeling bedriegen het Nederlandse landschap. Over de toekomst van recreatie, natuur en cultuurhistorie debatteerden afgelopen week de hoofdrolspelers. Tot slot van het debat een bloemlezing in de krant uit de tientallen reacties.

·     De bloemlezing in de krant  

·     Dossier:Toekomst Nederlands landschap

 

 

-- D. van der Weij, Eigenaar/verzorger van Landgoed Heidehof  

Kunnen wij de natuur maken of breken?

Welke natuurbehoefte?

De natuur kan ons maken of breken. Maar kunnen wij de natuur breken en weer maken? Deze vragen kwamen bij mij op bij het lezen van het boeiende dispuut die de Stichting Ark voor ons geopend heeft over de kansen voor modern natuurbeheer. Ons dagelijks nieuws op TV, radio en nieuwsbladen bestaat voornamelijk uit de beschrijving van conflicten tussen mensen onderling. Macht is meestal het onderwerp van de conflicten. Politieke macht,geld en religie zijn meestal de aanleidingen om machtsconflicten aan te gaan. Ook als dit miljoenen mensenlevens kost lijken wij er niet meer door bewogen te kunnen worden. In elk geval zijn we nauwelijks bereid slachtoffers ervan financieel te steunen.

Als de natuur ons “breekt” zoals bij de Tsunamiramp is er ineens meer eenheid onder de mensheid en zijn wij in hoge mate offervaardig. Voor de medemens lijkt het erop of een gemeenschappelijke vijand ons samenbrengt.  Duizenden jaren heeft de mensheid natuur gebruikt en verbruikt voor eigen doelstellingen. Bos en natuur heeft voor de mens vele functies. We hebben de natuur nodig voor 90 % van de medicijnen en als levensbron in vele opzichten.  Zo weten we uit wetenschappelijk onderzoek, dat natuur en wandelen in het bos de meest geliefde recreatie is. We hebben natuur kennelijk nodig, maar beseffen we dat echt?
De natuur kan ons maken of breken? Maar kunnen wij mensen de natuur breken en weer maken? Er lijkt wel haast een spiritueel verband tussen deze beide vragen.

Economie en natuur .

De vele functies van bos en natuur wordt economisch nauwelijks gewaardeerd. Het geld komt althans ook met de bestaande belastingen subsidiemaatregelen maar voor een heel klein deel bij de instelling of de particulier die natuur beheert. En dan is in dit verband te denken aan waardering van de preventieve en curatieve gezondheidsfunctie, waterzuivering, waterretentie, waterschapsbelasting, CO2 omzetting in zuurstof, recreatievergoeding, woongenot, grondstof voor bouw en meubelindustrie etc.
In de inleiding van Stichting Ark wordt als economisch aangrijpingspunt voor projecten alleen de woonfunctie genoemd. Als er al nieuwe kansen in Nederland zouden zijn voor nieuwe natuur en landschap dan is het op dit moment bij het grote publiek al die andere functies  economisch niet echt hoog aangeslagen. Ook in de politiek is natuur weer uit. Het meest duidelijk heeft de LPF dit uitgedrukt bij de vorming van het eerste kabinet Balkenende met de woorden: ”Natuur is een non-issue”.

Natuurbeweging als projectontwikkelaar.

In de aanzet van de Stichting Ark over nieuwe natuur wordt bepleit dat de natuurbeweging projectontwikkelaar zou moeten worden.  Al heel gauw is duidelijk, dat de auteurs de projectbenadering voor ogen hebben, waarbij natuur uitsluitend economisch gebruikt wordt als bijzaak van een bouwkundig project. Ook constateren zij dat regeling rood voor groen tot op heden nauwelijks nieuwe natuur en landschap heeft opgeleverd. De organisatie van projectontwikkelaars, die op de uitdaging van de Stichting Ark ingingen, en hun visie publiceerden, zien zich meteen als belangrijke voorvechters voor dergelijke projecten. Ze vergeten dan, dat de natuurfuncties, zoals eerder aangegeven zijn,  vaak tegengesteld zijn en in elk geval ondergeschikt zijn aan de belangen van een bouwproject. Of anders gezegd, alle andere functies van natuur dan mooi wonen komen niet aan hun trekken. Op deze wijze ontstaat het gevaar dat de natuur weer gebruikt of verbruikt wordt.
De oorzaak ligt voor de hand. De woonfunctie is een functie die enigszins economisch gewaardeerd wordt. In de rood-voor-groen-regeling is deze economische verbinding tussen wonen en natuur aangegrepen. Het probleem van de regeling is, dat deze zeer slecht is uitgewerkt en grote onzekerheden voor de landeigenaar in zich bergt. Dit euvel komt overigens voor bij bijna alle belasting- en subsidieregels, die door de overheid zijn gemaakt om de geringe economische waardering van de natuur te compenseren. Er is door het LEI (Landbouw Economisch Instituut) recentelijk een boekwerk opgesteld waar deze knelpunten en belemmeringen worden vastgelegd.
Een samenwerking tussen alle betrokkenen, die kwalitatief waardevol natuurbeheer en landschapsbeheer voor ogen hebben, zou heel veel kunnen opleveren. Maar deze samenwerking zou dan een drieledig doel moeten hebben.

1. Bevorderen, dat alle natuurfuncties door publiek en politiek inhoudelijk en economisch worden opgewaardeerd.
2. Een goede (her)verdeling van economische bronnen ten behoeve van de natuur en natuurbeheer.
3. Het bewaken van natuur en landschap in gemeenschappelijke concepten.

Overheidsfunctie

De  centrale overheid heeft als primaire functie om dat, wat in de verdrukking komt, te beschermen. Sociale voorzieningen, politie, brandweer en leger zijn daartoe ingericht. Natuur zit nog steeds in de verdrukking. Inhoudelijk en economisch is natuurbescherming een ondergeschikte en ondergewaardeerde doelstelling. Het is wel haast onbegrijpelijk dat dit kabinet juist de taak van beschermen en ruimtelijk indelen van natuur en bossen steeds minder als centrale overheidstaak beschouwt. De nieuwe nota ruimte getuigt daarvan. Zou natuur en landschap overgelaten worden aan het beleid van gemeentes, dan blijkt uit talrijke voorbeelden uit de praktijk, dat om financiële redenen bouwprojecten en bedrijfsvestiging altijd voorgaan. Alleen de centrale overheid en Provincies zijn de geëigende bewakers om kaders voor ontwikkeling van landschap aan te geven en te beschermen. In de provincie Drenthe is met veel moeite voor het Nationaal Beek- en Esdorpenlandschap Drenthse Aa een landschapsvisie  met medewerking van talrijke belanghebbende organisaties tot stand gekomen. Hierbij namen de Provincie en Staatsbosbeheer een voortrekkersrol. Het lijkt een goed voorbeeld, hoe gezamenlijke natuurbeschermers mee zouden kunnen werken aan gezamenlijke uitgangspunten voor een landschap, waarbij natuur, landbouw, cultuur, bewoning en recreatie tot hun recht komen.
Ook financieel is het ondenkbaar dat de centrale overheid gemist kan worden om duidelijke en in de tijd betrouwbare regels tot stand te brengen. De eerder genoemde nota over de fiscale knelpunten, illustreert het nog gebrekkig functioneren van de overheid in deze. En vanzelfsprekend kunnen de gezamenlijke organisaties, die natuurbescherming in het vaandel voeren, ook hier een gezamenlijke actie nemen om de overheid te stimuleren.
Concluderend, de centrale overheid heeft een dubbele functie.
1. In overleg met particuliere organisaties de kaders aangeven voor verrijking van natuur en landschap en de bewaking van deze kaders.
2. (Her)verdeling van inkomens ten gunste van natuur en landschap middels belasting- en subsidieregels.
Waar particulieren in de afgelopen eeuwen met particulier grondbezit het zeer gevarieerde Nederlandse landschap hebben gemaakt zou dit ook nu een belangrijk uitgangspunt kunnen zijn in het beleid van de overheid. De geringe economische waardering vraagt om ondersteuning van privé grondbezitters en natuurorganisaties. De subsidiefaciliteiten en de fiscale faciliteiten blijken echter in de praktijk van hele korte duur en onbetrouwbaar. Dit is geheel in strijd met de tijdsduur die natuurprojecten vragen. Bos ontwikkelt zich pas na 30 jaar tot een economische bron voor b.v. houtverkoop. Er bestaat de mogelijkheid voor nieuw bos om inkomsten te verwerven uit de omzetting van CO2 in zuurstof. Het Nat-Groen Fonds en de wetenschap rekent voor deze omzetting in een termijn van 50 jaar. Alle subsidie- regels en belastingregels komen hooguit tot een termijn van 10 jaar. Helaas geldt dit ook voor trends met betrekking tot natuur- en landschapsontwerpen van deze tijd.

Landschapsuggesties .

De trends in landschapsontwikkeling hebben helaas ook een korte duur. Het zou daarom wenselijk zijn dat de overheid kaders aangeeft en strategische doelstellingen helder formuleert om natuur en landschap te ontwerpen. Deze zijn in principe dus bedoeld voor de lange termijn. In vergelijking met de huidige optiek over landschap en natuur en hun functie zou het zinvol kunnen zijn om juist alle functies van natuur voor ogen te houden. Ik zou een voorbeeld kunnen geven hoe dat eruit zou kunnen zien.

In omgeving van steden en aan de randen van grote bestaande bossen is er voor de mens behoefte aan ontspanning in bossen.  Ontwerp daartoe “Uitwaaibossen”. Daarmee wordt de functie bereikt die stadsparken hebben. Mens en huisdier waaien hier uit, spelen en verkeren.

Er is voor de mens behoefte om natuur intensiever te beleven. Verder afgelegen van de bewoonde wereld zouden hiertoe “Belevingsbossen” kunnen worden  beschermd, of aangelegd en zou belevingsnatuur kunnen worden geschapen. Hier wordt de natuur bewust en onbewust beleefd en bestudeerd. De mens leert hier opnieuw, zijn relatie met de natuur te voelen en te respecteren. Mens en natuur hebben hier een gelijke prioriteit.

In het overbevolkte Nederland schijnt er nauwelijks meer plaats te zijn voor andere bossen dan die welke voor recreatie dienen. Of anders gezegd, we schijnen alleen behoefte te hebben aan natuur, die we kunnen gebruiken. Andere essentiële functies van de natuur dan recreatie, komen alleen tot hun recht voor de mens als deze natuur met rust gelaten wordt. Juist voor deze natuur is een grote behoefte aan ruimte. Het is ruimte waar de natuur voorgaat en de mens ondergeschikt is. Eerst daar kan de natuur zich weer ontwikkelen, blijft soortenrijkdom behouden. Dat zijn de terreinen waar de mens de voorwaarden kan scheppen om de natuur zichzelf te laten maken. Je zou het “Schuilnatuur en schuilbossen” kunnen noemen. Dit is dan geen natuur waar de mens schuilt, maar waar de natuur schuilt voor de mens.
Natuurlijk is het denkbaar dat in de ruimtelijke ordeningswetgeving,  ook andere lange termijn doelstellingen als die hier bedoeld zijn aan de orde komen als het gaat om het ontwerpen van landschap voor toekomstige generaties.

Het landschap en de geringe natuur in Nederland heeft er behoefte aan om de groene corridors duurzaam en voor lange termijn opnieuw te definiëren en dan ook op slot te zetten. Een soort Grondwet voor Natuur zou er dan komen, waar tijdelijke politieke kleur van kabinetten niet meteen wat aan kan veranderen. Bij het afwegen van belangen hierbij gaat het dan niet alleen om de juiste financiële  waardering van natuur. Het is zo moeilijk de financiële waarde van natuur vast te stellen. De intrinsieke bestaanswaarde van natuur laat zich niet in geld uitdrukken.

“De samenleving geeft veelvuldig aan hoge waarde toe te kennen aan behoud en uitbreiding van natuur; maar dat wil nog niet zeggen, dat het een eenvoudige zaak is natuur ook een belangrijke plek te geven. Er is een intensief maatschappelijk en politiek debat nodig” zo schrijven Martijn Blom en Jan Paul van Soest in hun zeer lezenswaardige boek “Natuur en Economie” uitgegeven bij Kluwer. Daar sluit ik me graag bij aan. Natuurrampen van de laatste 10 jaar zouden een goede aanleiding kunnen zijn om ernst te maken met dit maatschappelijk debat om tijdig te komen tot een nieuw collectief bewustzijn van de noodzaak natuur anders te waarderen. Wij mensen maken er deel van uit. De aarde geeft zijn eigen grenzen aan.
De natuur kan ons maken of breken.

 

Copyright (c) 2005 Het Financieele Dagblad

 

--------------------------------------------------------------------------------

Tijdschrift Noorderbreedte 2-12-04

Lusten en lasten van moderne landgoedeigenaren

Lukas Koops

Jannie en Albert Neutel zijn sinds en paar jaar eigenaar van De Plantage, een nieuw, relatief klein landgoed bij Ansen. Meer dan tien keer zo groot is landgoed Heidehof bij Eext, dat opnieuw wordt ingericht door Dolf van der Weij en Annetje Braat. Wat drijft deze hedendaagse landgoedeigenaren?

Vorig jaar schreef ik in Noorderbreedte (2003, nummer 3) over nieuwe landgoederen in het Noorden. Sinds 1995 streeft het rijk naar de aanleg van nieuwe landgoederen om nieuw bos te creëren, in samenhang met kleinschalige woningbouw. Vooral in Drenthe zijn er de laatste jaren nogal wat initiatieven ontplooid waarbij de doelstelling breder is geworden; bosbouw is niet meer het enige. Het gaat steeds meer om versterking van natuur en landschap met een daarbij passende bebouwing. Het provinciaal bestuur van Drenthe stimuleert de ontwikkeling van deze landgoederen en op de verschillende gemeentehuizen proberen de lokale bestuurders het een en ander in te passen binnen het bestaande beleid of nieuw beleid te ontwikkelen.
Er zijn grote verschillen tussen de enkele tientallen projecten die in ontwikkeling zijn. In dit verhaal gaat het over de mensen achter twee van deze projecten. Hoe zijn ze landgoedeigenaar geworden? Wat is de ontstaansgeschiedenis van hun landgoed? Klopt het beeld dat sommigen hebben dat het hier gaat om rijke types die vanuit protserige landhuizen grote oppervlaktes grond beheren? Wat komt er kijken bij het bezit van een landgoed?

Een familiegeschiedenis
Jannie Neutel (47) woont met haar man Albert in een nieuwbouwwijk in Ruinen. Sinds december 2000 zijn ze de eigenaren van een landgoed van 12,5 hectare bij Ansen, aan de weg van Ruinen naar Dwingeloo. Op het perceel ligt een boerderij met daarnaast een arbeiderswoning. Het verhaal van de totstandkoming van landgoed De Plantage, zoals het genoemd wordt, is het verhaal van een familiegeschiedenis. Jannie: 'Een aantal jaren geleden heb ik de grond met de opstallen en alles wat daar nog in stond geërfd van mijn oom Albert Mulder. Hij was een broer van mijn moeder. Ik heb altijd veel contact met hem gehad en dat is vermoedelijk de reden dat hij mij tot zijn enige erfgenaam heeft gemaakt. Het geheel omvatte zo'n 14 hectare. Eén hectare lag niet bij de boerderij, dat stuk hebben we verkocht.
Het landgoed is voor mij niet zomaar een stuk grond. Ik heb er een sterke emotionele binding mee. Ooit, ik heb het dan over zo'n honderd jaar geleden, was het een hakhoutplantage. Daar komt de naam van het landgoed ook vandaan. Mijn overgrootvader was destijds al eigenaar van een deel van de grond. Later is mijn opa er geboren en ook mijn moeder en mijn oom. Mijn grootouders zijn er allebei overleden. Die plek en dat huis betekenen dus nogal wat voor mij.
Toen ik dit alles na het overlijden van mijn oom in mijn bezit kreeg, heb ik daar wel een paar slapeloze nachten van gehad. Mijn man en ik wisten beslist niet wat we met dit bezit moesten. Al snel kwamen we erachter dat we over deze erfenis 68 procent successierechten moesten betalen. Financieel gezien zouden we in feite alleen de boerderij over kunnen houden, maar geld voor een verbouwing zou er niet zijn. We hadden goede adviezen nodig, en die vonden we bij een plaatselijke makelaar.'

Op slag verliefd
Dolf van der Weij (1937) en zijn vrouw Annetje Braat (1948) zijn de eigenaren en bewoners van landgoed Heidehof bij Eext. Terwijl De Plantage tot de kleinere landgoederen gerekend moet worden, is Heidehof met een oppervlakte van 135 hectare groot te noemen. Hoe zijn de huidige bewoners in Eext terechtgekomen?
Dolf van der Weij, die vroeger een financieel dienstverleningsbedrijf had waar 75 mensen werkten: 'Ik woonde in Epse tussen Zutphen en Deventer en Annetje in Warnsveld. We waren allebei actief in natuurbeheerprojecten. Via de natuur hebben we elkaar leren kennen. Na haar scheiding zocht Annetje een onderkomen ergens in een natuurlijke omgeving. Een optrekje op een landgoed of zo. Een makelaar wist wel iets voor haar in Drenthe, maar meer wilde of kon hij er op dat moment nog niet over zeggen. Het ging niet door omdat ze het in verband met de kinderen te ver weg vond.
Toen ik zelf enige tijd later voor zakelijke beslommeringen bij verzekeringsmaatschappij AMEV kwam en liet vallen dat ik een stuk bos zocht waar ik zou kunnen wonen en dat ik zou kunnen beheren, hoorde ik van mijn gesprekspartner dat AMEV een week later een perceel in de verkoop zou hebben. Ook dat bleek in Drenthe te liggen. Later ontdekten Annetje en ik dat we allebei dezelfde grond aangeboden hadden gekregen.
Na mijn gesprek bij AMEV is het snel gegaan. We zijn naar Drenthe gereden en het project waar het om ging bleek Heidehof te zijn. We waren op zoek naar een terrein van zo'n 10 hectare; dit landgoed bleek 92 hectare te zijn. Maar we waren wel op slag verliefd. Het zag er prachtig uit. We zagen meteen dat het met gevoel voor landschap was aangelegd. Geen pad was recht.
Doordat ik wat geluk had gehad in mijn zakelijke bezigheden konden we dit terrein kopen, ondanks het feit dat het veel groter was dan we wilden. Zo werden we in 1996 eigenaar van een prachtig landgoed. Op het terrein stond een kleine boswachterwoning waarin de weduwe van een vroegere jachtopziener van AMEV woonde. Het terrein had veel achterstallig onderhoud. Er was veel te doen. We zijn meteen aan de slag gegaan.'

Leuke subsidiebedragen
De bewoners van Heidehof wisten toen ze het terrein kochten al wat ze wilden met het gebied. Hoe anders was dat bij Jannie en Albert Neutel. Ze kwamen uiteindelijk via de Ruiner makelaar Pouwel Bruins op de gedachte een landgoed te ontwikkelen.
Jannie: 'Elke maandag gingen we even buurten bij Bruins. We bespraken dan de verschillende mogelijkheden. Toen we ongeveer op het punt stonden om alles maar te verkopen, omdat we werkelijk niet wisten wat we moesten doen, kwam hij plotseling met dat landgoedidee. Ook dat sprak ons niet onmiddellijk aan. We wisten niet goed wat het zou betekenen. Maar al snel zagen we dat dit het goede spoor was. Openstellen voor het publiek betekende dat we die successierechten niet hoefden te betalen, en er bleken voor allerlei inrichtingsmaatregelen leuke subsidiebedragen beschikbaar te zijn. Toch heb ik nog wel een half jaar met een steen in m'n maag geleefd, ik was er nog niet gerust op dat het allemaal goed zou komen. We hebben ons laten bijstaan door ingenieursbureau Oranjewoud. Niet alleen bij het inrichten van het gebied, maar ook bij het verwerven van verschillende subsidies. We hebben onder meer gebruikgemaakt van de Subsidieregeling Natuurbeheer voor de bosaanleg. Van het Nationaal Groenfonds kregen we een subsidie, omdat het bos bijdraagt aan de zuurstofproductie, en van het Fonds Natuur en Landschap kregen we geld voor de aanleg van poelen. Gelukkig zijn we niet met bezwaarmakers geconfronteerd. Iedereen vindt het prachtig dat er in Ansen een landgoed komt. Dat brengt daar misschien op termijn wat leven in de brouwerij.'
De wethouder opende De Plantage op 19 december 2002. Het landgoed ligt in een kleinschalig esdorpenlandschap en bestaat uit bloemrijke graslanden en kleine percelen bos met inheemse houtsoorten. Er zijn wandelpaden aangelegd en er is een poel uitgegraven. Ook is een stukje slotgracht zichtbaar gemaakt. Naast het huidige landgoed stond ooit een fraaie havezate. Restanten van de gracht die daaromheen liep zijn op het huidige landgoed teruggevonden. Om de natuurontwikkeling volop kansen te geven, heeft het waterschap Reest en Wieden het grondwaterpeil omhoog gebracht.

Van productiebos naar natuurbos
Erfden de Neutels hun gronden van een oom die boerde op de landerijen, Heidehof heeft een heel andere achtergrond. Het oorspronkelijke landgoed is gesticht in 1929 door de familie Everts. Deze familie bezat een meubelfabriek in Wildervank waar onder andere de bekende houten schoolbankjes werden gemaakt. Het landgoed werd ingericht als productiebos voor het houtverwerkende bedrijf. Het is een ontginningsbos. Everts liet op het terrein ook een buitenhuis bouwen. In die tijd was het terrein 135 hectare groot.
Dolf van der Weij heeft zich verdiept in de geschiedenis van het gebied. 'Op het landgoed is in de oorlog nogal wat gebeurd. Zo was er een onderduikershol waarin een flinke groep onderduikers zat. Ik ben, toen wij hier kwamen wonen, met deze onderduikers in contact gekomen. Er leven er nu nog drie. We willen samen met hen en met de historische vereniging van Eext dit hol gaan restaureren. Er zijn hier in de oorlog ook Franse parachutisten geland en er is stevig gevochten met de Duitsers. Op een gegeven moment heeft de SS bezit genomen van het huis. Twee weken voor het eind van de oorlog is de woning door de Duitsers kapotgeschoten.
Toen we dit landgoed in 1996 kochten, troffen we een overwoekerde ruïne aan. We wisten toen nog niet of we hier wel weer een huis mochten bouwen. Als dat niet gekund had, waren we in de boswachterwoning gaan wonen. Maar het mocht. Boven op de ruïne staat nu een huis dat past bij onze ideeën over natuur en milieu. Het is een duurzaam huis dat past in de omgeving. Wanden en vloeren zijn van Europees larikshout, de buitenkant is van red ceder en de platen aan de plafonds zijn gemaakt van berkenhout.
We streven ernaar om het hele landgoed zo natuurlijk mogelijk in te richten. Het vroegere productiebos moet omgevormd worden tot een natuurbos. Het moet een hogere natuurwaarde krijgen. Heidehof bestaat nu uit bos en heide en vier vennen: twee hoogveenvennen en twee pingoruïnes. Ook liggen er grafheuvels in het gebied.'
Dolf van der Weij vertelt enthousiast over de omschakeling van bosexploitatie naar kleinschalig bosbeheer; over de overgang van monocultuur naar gemengd natuurlijk bos; en ten slotte over de omschakeling van beheer met behulp van machines naar beheer met behulp van paarden en mensenhanden. Tot op de dag van vandaag is het Belgische paard Rosa een trouwe hulp bij het verwezenlijken van de plannen van Van der Weij en zijn vrouw. Daarnaast laten zij zich bijstaan door een fulltime en een parttime medewerker. 'Echte Drenten', volgens Dolf van der Weij, 'en dat heeft flink geholpen bij onze inburgering in deze buurt.'
Het landgoed is van de 92 hectare die het omvatte bij de aankoop, inmiddels weer uitgegroeid tot de oorspronkelijke 135 hectare. Dat is gebeurd via kavelruil. Destijds is het door de zoon van eigenaar Everts in stukken verkocht, onder andere aan De Utrecht (later AMEV) en een boer. Bij de kavelruil waren elf boeren en Natuurmonumenten betrokken. De nieuw verworven gronden zijn inmiddels ook ingeplant met bos.

Vreselijk druk
Wat betekent het nou om landgoedeigenaar te zijn? Heeft het de levens van de bezitters op de kop gezet? Jannie Neutel: 'We hebben het door De Plantage vreselijk druk gekregen. Mijn man werkte bij de gemeente en hij is dat blijven doen, maar ik heb mijn baan in de kantine van de sporthal opgegeven. We hebben lange tijd dag en nacht gewerkt om alles voor elkaar te krijgen en dat werd mij te veel. Vergeet niet dat we het land ook twee keer per jaar moeten hooien. We hebben er vorige zomer 1200 pakjes hooi af gehaald. We krijgen daarbij gelukkig wel veel hulp, anders is het niet te doen. Ook de inrichting van het terrein is veel werk. Zo hebben we met de kruiwagen vrachtauto's vol houtsnippers over de paden verspreid. We zijn nu bezig met het opknappen van de boerderij. Ook daar doen we veel zelf. We proberen alles in de oude staat terug te brengen, althans aan de buitenkant. Binnen maken we er een moderne woning van. Ik denk dat we in 2006 zo ver zijn dat we er kunnen gaan wonen. Ons leven zal dan eindelijk wel weer een beetje rustiger worden.'

Rentmeesterschap
Ook het leven van de Heidehofbewoners is fundamenteel veranderd en niet alleen in praktische zin. Dolf van der Weij vindt het soms jammer dat hij zoveel met administratieve zaken bezig moet zijn. Maar het rentmeesterschap vraagt nou eenmaal nogal wat papierwerk. Het allerbelangrijkst voor hem is dat hij het gevoel heeft dat hij in Eext voor het eerst van zijn leven echt is thuisgekomen.
'Het heeft me de laatste jaren wel beziggehouden hoe het komt dat ik mij zo thuis voel in bossen. Bos is voor mij bevrijdend. Ik word daar mezelf. Vroeger heb ik vier jaar in een Jappenkamp doorgebracht, waarvan twee jaar midden in het woud. Vanuit de ellende van dat kamp keek ik elke dag door het prikkeldraad naar het bos en dat was voor mij de andere wereld, de wereld waarin ik gelukkig zou kunnen zijn. Dat bos had een helende kracht. Daarom ben ik nu misschien ook wel gefascineerd door de vraag wat ons bos hier vroeger voor de onderduikers heeft betekend. Later heeft het bos voor mij letterlijk een helende kracht gekregen. Ik ben ervan overtuigd dat het er in belangrijke mate aan heeft bijgedragen dat de kanker die ik kreeg het niet van mij gewonnen heeft. Intuïtief weet ik dat het bos waarin ik leef levensreddend is geweest. Soms krijg ik in deze omgeving een overweldigend gevoel van blijheid. Noem het maar creativiteit, liefde, of wat mij betreft God. Wij willen er via Heidehof aan bijdragen dat de verbinding tussen de mens en de natuur wordt hersteld.' Zo geeft Annetje cursussen waarin wordt stilgestaan bij onze relatie met de natuur. Ook zij zegt dat ze op Heidehof voor het eerst ergens echt thuis is. In haar jeugd speelde de natuur al een grote rol. 'Hier komt alles weer terug.'

---------------------------------------------------------------------

 

27 november 2001

Bestuurders bezoeken landgoederen

Gedeputeerde Edelenbosch van natuur en landbouw en de ‘groene’ wethouders in Drenthe hebben donderdag 10 oktober een bezoek gebracht aan landgoed Heidehof in Eext en landgoed Jahomi in Gasselte. Tijdens de bezoeken werd gesproken over het landgoederenbeleid in Drenthe. De gemeenten hebben inmiddels beleidsplannen opgesteld of zijn daar mee bezig.

Het gaat goed met de Drentse landgoederen. Afgelopen winter werden twee nieuwe landgoederen beplant in Wapserveen en Gasselte. Mr. Pieter van Vollenhove plantte vorig jaar nog samen met de gedeputeerde een aantal bomen op het 52 hectare grote landgoed Heidehof. Inmiddels telt de provincie vier landgoederen en liggen een aantal initiatieven op de plank om te worden uitgevoerd. Wethouder Kruit van de gemeente Aa en Hunze zal binnenkort spreken met de gemeenteraad over de mogelijkheden voor landgoederen in het stroomdal Drentsche Aa.

Een landgoed is een stuk grond ter grootte van minimaal 10 tot 15 hectare waarvan minimaal 5 hectare bos. Landgoederen kenmerken zich door de vriendelijke inrichting voor mens en dier en de aanwezigheid van een woonhuis. Juist door deze kenmerken dragen landgoederen bij aan versterking van waardevolle landschappen en brengen vaak de cultuurhistorie onder de aandacht.

-----------------------------------------------------------------------------------------

Boswachter bekeurt Luchtmobiele Brigade

Algemeen Dagblad van 16-06-2000

Van een onzer verslaggevers

EEXT - Een boswachter heeft gisterochtend een bataljon van de Luchtmobiele Brigade op de bon geslingerd na een nachtelijke oefening op landgoed Heidehof in Eext.

Landgoedbezitter D. van der Weij is des duivels over de manier waarop de brigade woensdagnacht zijn eigendom heeft geschonden. Een hoge militair had hem vorige week tevergeefs om toestemming gevraagd op het natuurterrein te oefenen.

"Sinds twee jaar zit op Heidehof, tot onze grote vreugde, een bewoonde dassenburcht. Deze dieren hoeven maar even te worden verstoord en je ziet ze niet meer terug", aldus Van der Weij.

Tot zijn verbijstering hoorde hij in het holst van de nacht toch een helikopter landen. Zijn vrouw ging op onderzoek uit en stuitte op soldaten die door het landgoed slopen. Ze hadden er zelfs een compleet kampement opgeslagen.

Om militaire voertuigen toegang te verschaffen had het bataljon het hek rond het terrein vernield.

Een deel van de zeldzame planten op Heidehof was vertrapt.

Van der Weij dient bij Defensie een schadeclaim in. over de hoogte beraadt hij zich nog. "Het gaat me niet om het geld. Wel om het gebrek aan respect waarmee de brigade te werk is gegaan. Samen met de overheid proberen we dit fraaie stukje natuur grenzend aan natuurpark de Drentse Aa te bewaren. Dan doet het pijn te merken dat diezelfde overheid op zo'n nietsontziende manier te werk gaat."

Bij de Luchtmobiele Brigade was niemand voor commentaar bereikbaar.